1/2/2008 -

Gündem dışı

Aralarındaki düşünce veya çıkar ayrılığını, karşılıklı ödünlerle kaldırarak uyuşmak, karşılıklı anlaşmak ve mutabık kalmak, antant kalmak:        "O vakit politika ile mücerret ilmi birbiriyle gayet kolay uzlaşır şeyler sanıyordum."- R. N. Güntekin.

1 .     Birbirine çatmak veya çatılmak:        "Ulu denizin üstünü çatışan, şimşeklenen kara bulutlar sardı."- Y. Kemal.

2 .     Söz, iddia veya davranış birbirini tutmamak, birbirini çelmek, mütenakız olmak.

3 .     Karşılıklı vuruşmak.

4 .     Kavga etmek.

5 .     Deve ve köpek çiftleşmek.

Düşünce ve davranış birbirini tutmamak, birbirlerine ters düşmek, tutarsız olmak, mütenakız olmak.

1 .     İki yönünden karşılıklı çekmek:        "Halat çekişmek."- .

2 .     Bir şeyi birbirine karşı çekmek:        "Bıçak çekişmek."- .

3 .     Aralarında ad, niyet, kâğıt veya piyango çekmek:        "Kura çekiştiler."- .

4 .   mecaz  Ağız kavgası etmek:        "Seninle çekişmek lazım, büyük hareketlerin manasını anlamıyorsun."- P. Safa.

5 .   mecaz  Üstün gelmek için karşılıklı çabalamak:        "Takımımız birincilik için çekişiyor."- .

1/2/2008 - - yorum {2}

10/1/2008 -

Tarafsız mavi klozet

1 .     Benzerleri arasında hoşa gideni seçip almak veya yararlanmak için ayırmak:        "Ben bu kitabı seçtim."- .

2 .     Birine oy vererek bir göreve getirmek:        "Biz sizi başkanlığa seçtik."- .

3 .     Üstün, iyi, uygun bularak yeğlemek:        "Benim ne akla hizmet edip de Almanca muallimliğini seçtiğime şaşıp şaşıp kalıyordu."- H. Taner.

4 .     Ne olduğunu anlamak, fark etmek:        "Sizler gezip tozmakta hür olduğunuz hâlde insan zekâsı ile bir adım ilerisini seçemiyorsunuz, sezemiyorsunuz."- R. H. Karay.

5 .     Farklı görmek, üstün görmek.

6 .     Tercihini bir yönde kullanmak.

7 .   (nsz)  Titiz davranmak, kolay kolay beğenmemek:        "O yemek seçer, her şeyi yemez."- .

1 .     Ön, arka, sağ, sol, üst, alt vb. yanların her biri:        "Dört tarafı kesme billur kapaklı bir eski saat..."- R. H. Karay.

2 .     Yön, yan, doğrultu:        "Deniz tarafındaki çayırdan bir sürü koyun geçiyor."- M. Ş. Esendal.

3 .     Yöre, yer:        "Üsküdar tarafındaki evlerin camları kor gibi parlıyordu."- H. Taner.

4 .     İstekleri, düşünceleri karşıt olan iki kişiden veya iki topluluktan her biri:        "Karşı tarafın adamları."- .

5 .     Bir kişinin soyundan gelenlerin hepsi:        "Baba tarafı zengin."- .

6 .     Bir şeyin belli bölümü, kısmı:        "Tiyatronun ön tarafı konuklara ayrıldı."- .

Atasözü, deyim ve birleşik fiiller

(birinden) tarafa olmak (veya çıkmak)

taraf gözetmek

taraf tutmak (veya çıkmak veya olmak)

karar
isim (kara:rı) Arapça ®ar¥r

1 .     Bir iş veya sorun hakkında düşünülerek verilen kesin yargı:        "Kararımı biradere pek güçlükle kabul ettirdim."- R. N. Güntekin.

2 .    hukuk  Herhangi bir durum için tartışılarak verilen kesin yargı, hüküm:        "Yargıç kararı."- .

3 .     Bu yargıyı bildiren belge:        "Mahkeme kararını aldı."- .

4 .     Değişmeyen, düzenli durum, düzenlilik, yöntemlilik.

5 .     Değişmez olma:        "Havanın hiç kararı yok."- .

6 .     Tam ölçüsünde, ne az ne çok:        "Yemeğin tuzu karar."- .

7 .    müzik  Türk müziğinde, taksim yaparken ana makama dönüş.

Atasözü, deyim ve birleşik fiiller

karara bağlamak	karara kalmak	karar almak	karar altına almak
karara varmak	(bir şeyde) karar bulmak	kararında bırakmak
karar kılmak	karar vermek

savunmak
(-i)

1 .     Herhangi bir saldırıya karşı koymak, saldırıya karşı korumak, müdafaa etmek.

2 .     Hareket veya düşünceyi söz ve yazı ile doğru, haklı göstermeye çalışmak.

3 .     Yapılan bir suçlamaya veya ithama karşı kendi haklı gösterecek sebepler ileri sürmek.

4 .     Bir kişiyi desteklemek, ona arka çıkmak.

5 .    spor  Futbolda bir takım kendi kalesini korumak için oyun süresince çaba göstermek.

10/1/2008 - - yorum {9}

26/10/2007 -

Karışık ve toparlanamamış

1 .     İstek, heves:        "Bütün gençlik heyecanlarımızın, şevklerimizin, çabalarımızın mesnedi olan ve adına Atatürk ilkeleri dediğimiz inançlar..."- Y. K. Karaosmanoğlu.

2 .     Sevinç, neşe:        "Çiftlik yine, sabah oluyormuş gibi şevkini kaybetmeyen bir aydınlık içinde..."- R. H. Karay.

heves
isim Arapça heves

1 .     İstek, eğilim, arzu, şevk:        "Küçüklüğünden beri bütün hevesi bahriyede idi."- H. Taner.

2 .     Gelip geçici istek:        "Yoksa ona karşı geçici bir heves mi duyuyor."- P. Safa.

1 .     Bir düşünceye gönülden bağlı bulunma:        "Otuz yıl boyu, Türk tiyatrosunun, Türk oyunları ile kalkınacağına inancını bir gün yitirmedi."- H. Taner.

2 .     Birine duyulan güven, inanma duygusu.

3 .     İnanılan şey, görüş, öğreti:        "Kendi getirdikleri inançtan başka her şeye kapalıdır zevkleri."- N. Ataç.

4 .    din b. (***)  Tanrı'ya, bir dine inanma, akide, iman, itikat:        "Herkes, vicdan, dinî inanç ve kanaat hürriyetine sahiptir."- Anayasa.

1 .     Korku, çekinme ve kuşku duymadan inanma ve bağlanma duygusu, itimat:        "... Bakanlar Kurulunun güven isteği, bir tam gün geçtikten sonra oylanır."- Anayasa.

2 .     Yüreklilik, cesaret.

Birinin beklenilmeyen bir davranışı veya sözü karşısında kırgınlık duymak, kırılmak:        "Kendisine uygulanan bu tavırdan ne darılmıştı ne gücenmişti."- N. Araz.

26/10/2007 - - yorum {5}

26/9/2007 -

Arhavi'li İsmail

Kucak:        "Seniha'ya sarıldı, aguşuna alıp onu tekrar şımarttı."- E. E. Talu.

1 .     Doğu Karadeniz bölgesine özgü yelkenli bir tür kıyı teknesi:        "Taka ile deniz yolculuğunun nasıl geçtiğini anlatmayacağım."- E. E. Talu.

2 .   mecaz  Bozuk, zor çalışan veya eski kara taşıtları için kulanılan bir söz.

1 .     Denize doğru uzanan taşlık burun.

2 .     Dağın en yüksek yeri.

1 .     Birine geçici olarak bırakılan ve teslim alınan kişice korunması gereken eşya, kimse vb., inam, vedia:        "Emaneti olanlar burada her vakit bunlarla ilgilenecek bir çırak bulurlar."- S. Birsel.

2 .     Bir kimse ile birine gönderilen şey:        "İstanbul'dan getirdiğim emanetinizi akşam benden alınız."- .

3 .     Eşyanın ücret karşılığı geçici bir süre bırakıldığı yer.

4 .     Can, ruh:        "Allah emanetini alsın da kurtulayım."- .

Her iki küreği bir kişi tarafından çekilen, birden üç çifteye kadar savaş gemisi sandalı.

1 .     Bir iş veya durumun sonu, sonuç:        "Sen akıbetini pek hak etmemişe benziyorsun."- R. N. Güntekin.

2 .   zarf  Sonunda, önünde sonunda:        "Akıbet, iş düzelecek."- .

26/9/2007 - - yorum {12}

8/9/2007 -

Mevsimsel çağrışımlar

Kara kış.

Birleşik Sözler

zemheri zürefası

güz
isim

1 .     Sonbahar.

2 .    gök bilimi  22 Eylül ile 21 Aralık arasındaki mevsim:        "Mevsim güzdü, bol üzüm ve incir vakti idi."- O. C. Kaygılı.

Birleşik Sözler

güz çiğdemi

güz dönemi

güz noktası

ilkgüz

1 .     Hastalık.

2 .     Anlaşmazlık, çekişme, kavga.

Atasözü, deyim ve birleşik fiiller

maraza aramak

maraza çıkarmak

1 .     Hedef, amaç, maksat.

2 .     Birine karşı güdülen kötülük etme isteği, kin:        "Bağnaz, şu yahut bu düşünceye değil, düşünen kişiye, düşünmeye garazdır."- N. Ataç.

Atasözü, deyim ve birleşik fiiller

garaz bağlamak

(birine) garazı olmak

1 .     Divan edebiyatında beş ile on beş beyit arasında değişen, ilk beytinin dizeleri birbiriyle, sonraki beyitlerinin ikinci dizeleri birinci beyitle uyaklı, genellikle lirik konularda yazılan nazım biçimi:        "O mecmuadaki gazelleri yüksek sesle okurken eski şiir lehçemizdeki beliğ ve rindane edaların zevkine varıyorum."- Y. K. Beyatlı.

2 .    müzik  Klasik Türk müziğinde belli bir kurala bağlı olmadan bir kişi tarafından sazlardan birinin eşliğinde söylenen, söyleyenin ses gücünü göstermesine de olanak veren müzik eseri:        "Yanımızdaki vagonda bir gazel başladı."- Y. Z. Ortaç.

Atasözü, deyim ve birleşik fiiller

gazel okumak

gazel tutturmak

Birleşik Sözler

gazel damarı

gazel (II)
isim, halk ağzında

Sonbaharda kuruyup dökülen ağaç yaprağı:        "Coşkun sular gibi akıp durulma / Kuru gazel gibi esip savrulma."- Karacaoğlan.

8/9/2007 - - yorum {5}